نمک راشل یا سدیم پتاسیم تارتارات چهارآبه (Sodium potassium tartrate tetrahydrate) ترکیبی بلورین از خانوادهی تارتاراتها است.
این نمک از نظر شیمیایی پایدار و محلول در آب بوده و بهویژه بهعنوان بازدارنده کلسیم، استاندارد حجمی (Titrant Standard) و جزء فعال در برخی سیستمهای بافر کاربرد دارد.
این محصول با کد ۱۰۶۶۸۳ از برند Merck آلمان در گرید آنالیز (for analysis) و خلوص بالا عرضه میشود.
⚙️ مشخصات فنی
| ویژگی | مقدار / توضیح |
|---|---|
| نام ماده | Sodium Potassium Tartrate Tetrahydrate |
| نام متداول | نمک راشل (Rochelle Salt) |
| فرمول شیمیایی | KNaC₄H₄O₆·4H₂O |
| کد مرک (Merck Code) | ۱۰۶۶۸۳ |
| CAS Number | ۶۳۸۱-۵۹-۵ |
| وزن مولکولی | ۲۸۲.۲۲ g/mol |
| خلوص (Purity) | ≥ ۹۹% (for analysis) |
| ظاهر (Appearance) | بلورهای بیرنگ تا سفید، شفاف، محلول در آب |
| حلالیت در آب (۲۰°C) | حدود ۶۰ گرم در ۱۰۰ میلیلیتر آب |
| pH محلول (۵%) | حدود ۷.۰–۸.۰ (خنثی تا کمی قلیایی) |
| نقطه ذوب (با تجزیه) | حدود ۷۵°C (با از دست دادن آب تبلور) |
| گرید | Analytical grade (for laboratory use) |
⭐ ویژگیها و خصوصیات بارز
- بلورهای براق و شفاف با پایداری فیزیکی بالا.
- خاصیت پیزوالکتریک طبیعی (Piezoelectric)؛ از اولین کریستالهای مورد استفاده در مبدلهای الکترونیکی اولیه.
- انحلالپذیری بالا در آب و سازگاری شیمیایی وسیع.
- قابلیت استفاده به عنوان استاندارد اولیه در برخی تیتراسیونها مربوط به واکنشهای کمپلکسومتری و اکسایش–کاهش.
- غیرسمی و ایمن برای کارهای عمومی آزمایشگاهی (در گرید تحلیلی).
🔬 کاربردها
۱. در شیمی تجزیه
- استاندارد اولیه برای تعیین سدیم، پتاسیم، و یونهای فلزی خاص.
- تشکیل کمپلکس پایدار با یونهای فلزی در محلول (بهویژه مس و نیکل).
- کاربرد در برخی محلولهای تیتراسیون Fehling یا Benedict به عنوان جزء کمپلکسکنندهی Cu²⁺.
۲. در فرآیندهای آموزشی و تحقیقاتی
- مورد استفاده در آزمایشهای آموزشی مربوط به خواص الکتریکی بلورها (پیزوالکتریک).
- در تمرینهای شیمی آبی و شیمیفیزیک برای بررسی رفتار محلولها و تعادلهای یونی.
۳. در الکترونیک (ویژگی تاریخی–آزمایشگاهی)
- خواص پیزوالکتریک آن باعث شد از قرن ۲۰ میلادی در ساخت مبدلها، میکروفنها و اسیلاتورها استفاده شود (از جمله کاربردهای تاریخی).
۴. در صنایع غذایی و دارویی (به مقدار بسیار محدود و آزمایشگاهی)
- به عنوان عامل بافری یا پایدارکننده pH در فرمولهای خاص (در حد reagent use).
- در فرمولهای قدیمی قرصهای Effervescent به عنوان جز ترکیبی تارتارات.
⚠️ نکات ایمنی و نگهداری
هشدارها
- خطر فیزیکی و شیمیایی خاصی ندارد، اما باید از رطوبت زیاد و گرمای بالا محافظت شود.
- هنگام حرارت دادن، آب تبلور آزاد میشود و ماده متراکم میشود.
- غیرقابل اشتعال و غیرسمی، اما بهتر است از استنشاق پودر جلوگیری شود.
اقدامات ایمنی
- انبارش در ظرف دربدار، خشک و خنک (دمای محیط).
- در صورت تماس با پوست یا چشم، با آب شستشو داده شود.
- از تماس با اسیدهای قوی خودداری گردد (ممکن است تارتاریک اسید آزاد شود).
📦 شرایط نگهداری
- در دمای اتاق (۱۵–۲۵°C) و محیطی خشک نگهداری شود.
- ظرف همیشه در موقعیت دربسته و دور از منابع رطوبت قرار گیرد.
- طول عمر زیاد در صورت نگهداری صحیح (پایداری بیش از ۲ سال).
نقد و بررسیها
هنوز بررسیای ثبت نشده است.